Kaart van West Anatolië en Phrygië

De vestingstad Troje, de poort naar de Hellespont gaf toegang tot de oude culturen van de Zwarte Zee (Kolchis). Volgens de Ilias leefde het met legenden omweven volk der Amazonen, de dochters van Ares en Aphrodite, in het noorden van Anatolië, rond de monding van de antieke Thermodon, ten oosten van de moderne stad Samsun. Niet ver van de kust lag het traditionele centrum Themiskyra; er zijn echter geen met zekerheid aanwijsbare resten van gevonden. Vermoedelijk zijn er wel verbindingen geweest tussen Themiskyra, Troje en de priesterstaat Pessinos.
De berg Ida (Kazdağı, 1774 m) ligt ten zuiden van Troje; van hieruit kon de Griekse oppergod Zeus de voortgang van de Trojaanse oorlog goed volgen. De godin van deze berg heette Mater Idaea.
Pessinos ligt bij het dorpje Ballıhisar, volgens de overleveringen vond hier een meteoorinslag plaats (1465). Deze cultusgemeenschap was tot in de Romeinse tijd een bekend handels- en pelgrimsoord aan de Perzische Koningsweg.
Ten oosten van de antieke Halys (Kızılırmak) lag Hattuşaş (Boğazköy), de hoofdstad van het rijk van de Hethieten. Hun invloedsfeer strekte zich uit naar het westen; met grote indrukwekkende rotsreliëfs bakenden zij hun grenzen af:
Bij Manisa (Magnesia ad Sipylos) is een groot rotsreliëf van de Oermoeder (8 x 4.5 m) uitgehakt; 14/13de eeuw v.Chr. Hattuşaş werd rond 1200 v.Chr. platgebrand; in het zuiden ontstonden meerdere kleinere z.g. Nieuw-Hethitische rijkjes.
Het land Phrygië lag ten westen van de bovenloop van de Sangarios.
Gordion – Yassıhöyük bij Polatlı is de hoofdstad geweest; in grote tumulus ligt of koning Midas of zijn vader Gordias begraven. Midasstad - Yazılıkaya is waarschijnlijk het cultische centrum van het Phrygische rijk geweest (1200 – 675). De grootste concentratie van Phrygische gevelmonumenten ter ere van Matar Kubileya ligt tussen de moderne steden Afyon (Akronion) – Kütahya (Kotyaion) – Eskişehir (Dorylaion) en Sivrihisar (Justinianopolis).
De Hellenistische stad Pergamon is gesticht door Philetairos (281 - 263), de zoon van Attalos uit Tios in Paphlagonië. Deze commandant en schatbewaarder van Lysimachos, verklaart zichzelf - met de kas van Alexander, na diens dood - tot heerser van Pergamon.
Ephesos, ooit door de Amazonen gesticht, door de Ionische Grieken gekoloniseerd, hoedster van de heilige tempel van Artemis, woonplaats van Johannes en Maria.